www.jemagalles.nl

Beroemde Nederlanders

^ < >

Louis Bolk

Louis Bolk, kijken en zien.

Je kunt je afvragen welke dieren het beste aangepast zijn aan het leven op aarde. Ik zelf twijfel nog tussen de katten en de kakkerlakken. Die hebben allebei een aan het ongelofelijke grenzend vermogen tot overleven. De katten met hun spreekwoordelijke zeven levens en de kakkerlakken die, zo onuitroeibaar als ze zijn, lijken te kunnen leven van de lucht alleen. Aanpassing is een sleutelwoord als je naar het dierenrijk kijkt. Het heeft iets fascinerends en tegelijkertijd vreugdevols om de tot het uiterste gespecialiseerde diervormen te bekijken. De snavel van de lepelaar, de voet -of beter gezegd middelvinger- van het paard, de klauwen van een luiaard, ideaal om aan te hangen, en al die andere benige, stekelige, of juist soepele lichaamsdelen.

Dieren zijn vaak op een extreme manier aangepast aan de omstandigheden die ze in hun omgeving aantreffen. Die aanpassing lijkt gemakkelijk te verklaren. Het paard met de langste benen zal het snelste voor zijn belagers weg kunnen vluchten en heeft de beste overlevingskansen. Het is dus logisch dat in de loop van de geschiedenis de benen van de paarden steeds langgerekter zijn geworden.

Sinds Darwin de aanzet tot de moderne evolutiegedachte gaf is er in de opvattingen wat de grote lijn betreft weinig veranderd. Door toevallige veranderingen in de organismen en selectie door de strijd om het bestaan evolueerden de dieren tot steeds complexere wezens met als apotheose de moderne mens, de homo sapiens. Het zoeken naar de ontbrekende schakel, de gemeenschappelijke voorouder van de mens en de mensapen, brengt van tijd tot tijd de pers in beroering. 'Is het nu wel, of is het nu niet en zo ja hoe oud.'

De anthroposofische arts L.F.C. Mees placht tijdens zijn voordrachten fijntjes op te merken dat de darwinistische theorieën wel verklaarden hoe een paard in de loop van de evolutie veranderde, maar dat het daarbij alleen maar een steeds beter paard werd. Voor het ontstaan van andere, nieuwe soorten schoot de theorie te kort. Hij was een leerling van Louis Bolk, de anatoom die bij alle specialistische onderzoekingen verzuchtte: 'We zijn gewoon de wereld na te sporen door vergrootglazen ... hoe geheel anders, hoe ruimer zeker zou onze opvatting van het leven zijn, indien het ons gegeven ware, dit eens te bestudeeren met verkleinglazen, waardoor wij het voor het ongewapende oog onoverzichtbare binnen onzen gezichtskring konden brengen, om dan in plaats van zooals thans de stoffelijke verbindingen, den samenhang der verschijnselen meer tot studiedoel te nemen.'
>


^ < >

tekst, concept en werkwijze: Luc Ambagts
Beroemde Nederlanders