Aletta Jacobs: waar een wil is, is een weg.
Politiek, vrouwenbelangen, kinder- en vrouwenarts
In 1879 vestigde ze zich als kinder- en vrouwenarts in
Amsterdam. Ze ontpopte zich als iemand met een enorme
daadkracht die het niet schuwde om dwars tegen gevestigde
meningen en gebruiken in te gaan. Steeds bleef ze trouw aan
haar eigen opvattingen, aanvankelijk onbewust van het ongewone
daarvan.
Ze had een scherp oog voor de sociale oorzaken van
problemen waarmee ze in haar praktijk te maken kreeg. Zo kwam
ze op voor de belangen van prostituées, propageerde
geboortenbeperking en het gewilde moederschap en streed voor
zitgelegenheid voor het winkelpersoneel. Ze ging vaak
impulsief te werk maar beschikte ook over de lange adem die
nodig was om enige verbetering te bewerkstelligen. Ze liet
zich daarbij niet uit het veld slaan door de ridicule
argumenten, de lasterpraatjes en de hypocrisie van haar
tegenstanders.
In de eerste jaren ondervond ze veel steun van
haar vader die ook in Amsterdam was komen wonen. Door zijn
overlijden in 1881 viel die steun weg. Carel Victor Gerritsen
een links radicaal politicus vroeg haar schuchter '... of hij
niet zou mogen beproeven de vriend te worden met wien ze over
veel van wat haar belang inboezemt zou kunnen spreken?' Het
werd de verdieping van een reeds lang sluimerende vriendschap
en het begin van een hechte samenwerking op politiek gebied.
In 1892 schoof Aletta haar bezwaren tegen het huwelijk opzij.
Ze trouwden onder zo streng mogelijke huwelijkse voorwaarden
en er was verontwaardiging op het gezicht van Aletta te lezen
toen ze de belofte van gehoorzaamheid moest afleggen die de
huwelijkswet van de vrouw eiste. Ze betrokken een woning
waarin ieder een eigen kamer had. Op economisch gebied
hechtten ze grote waarde aan zelfstandigheid. De kosten van de
huishouding werden opgeteld en door ieder voor de helft
betaald. Ook in het huwelijk moest de persoonlijke vrÿheid
gewaarborgd zijn. De jaren met Gerritsen (Aletta gebruikt in
haar memoires zelden zijn voornaam) waren vol met politieke
activiteiten.
De vakanties -wandelen of fietsen in binnen- of
buitenland- werden gebruikt om de sociale omstandigheden te
bestuderen. Van hun bevindingen deden ze uitgebreid verslag in
nauwgezet bijgehouden 'reisbrieven'. In 1904, na haar 25 jarig
jubileum als doctor in de geneeskunde, ging het echtpaar voor
een jaar naar Amerika. Gerritsen hoopte door zijn drukke
werkzaamheden een tijd neer te leggen zijn gezondheid terug te
vinden. 'Oververmoeidheid' was zijn eigen diagnose. Voor
Aletta was het weer een gelegenheid om de sociale toestanden
te bestuderen en vrienden uit de vrouwenbeweging te bezoeken.
Toen ze in januari 1905 in Nederland terugkeerden waren de
voorbereidingen voor de verkiezingen in volle gang. Tegen
beter weten in liet Gerritsen zich kandidaat stellen.
Hij kon zich nog verheugen over de overwinning van de linkse partijen.
Voor hem zelf was de politiek echter afgelopen. Hij stierf op
5 juli van hetzelfde jaar.
>
|